روشهای باز کردن پیچ هرز شده
تقریباً همهی ما هنگام تعمیرات یا کارهای فنی با مشکلی به نام پیچ هرز شده مواجه شدهایم. این موقعیت زمانی پیش میآید که جای پیچ صدمه دیده و دیگر امکان چرخاندن آن با پیچگوشتی معمولی وجود ندارد. در چنین شرایطی، باز کردن پیچ هرز شده ممکن است کار سخت و زمانگیری به نظر برسد، اما خوشبختانه راهکارهای زیادی برای حل این مشکل وجود دارد. در این مقاله، به بررسی کامل روشهایی برای باز کردن پیچ هرز شده میپردازیم؛ از راهکارهای ساده خانگی گرفته تا ابزارهای حرفهای و صنعتی.
در این مقاله می خوانید:
بخش اول: پیچ هرز شده چیست و چرا این اتفاق میافتد؟
بخش دوم: انواع روشهای باز کردن پیچ هرز شده
بخش سوم: نکات مهم در باز کردن پیچ هرز شده
بخش چهارم: پیشگیری از هرز شدن پیچها
نتیجهگیری
بخش اول: پیچ هرز شده چیست و چرا این اتفاق میافتد؟
هرز شدن پیچ یعنی سر پیچ بهدلیل فشار زیاد، جنس ضعیف، استفاده نادرست از ابزار یا مرور زمان خراب شده و دیگر امکان گرفتن آن توسط پیچگوشتی یا آچار وجود ندارد. این اتفاق بیشتر در پیچهای چهارسو، پیچهای چوبی و پیچهای زنگزده دیده میشود. گاهی نیز سوراخ جای پیچ در قطعه کار شل میشود و پیچ دیگر سفت نمیماند. دلایل رایج برای هرز شدن پیچ عبارتند از:
-
استفاده از ابزار نامناسب (مثلاً پیچگوشتی بزرگ یا کوچکتر از اندازه پیچ)
-
فشار بیش از حد هنگام باز یا بسته کردن پیچ
-
زنگزدگی یا خوردگی پیچ
-
چند بار باز و بسته شدن پیچ در یک محل
بخش دوم: انواع روشهای باز کردن پیچ هرز شده
-
استفاده از کش لاستیکی
یکی از سادهترین راهها برای باز کردن پیچ هرز شده استفاده از یک کش پهن است. کافی است کش را روی سر پیچ قرار داده و پیچگوشتی را روی آن فشار دهید. کش باعث اصطکاک بیشتری میشود و امکان چرخاندن پیچ را فراهم میکند. -
استفاده از انبردست یا دمباریک
اگر سر پیچ کمی بیرون زده باشد، میتوانید از انبردست برای گرفتن آن استفاده کنید. با چرخاندن آرام پیچ در جهت خلاف ساعت، میتوان آن را خارج کرد. این روش بیشتر برای پیچهایی با سر ششگوش یا نیمدایره کاربرد دارد. -
استفاده از پیچگیر مخصوص (Screw Extractor)
این ابزار دقیقاً برای باز کردن پیچ هرز شده طراحی شده است. پیچگیرها معمولاً به مته متصل میشوند و با چرخاندن معکوس به درون پیچ فرو میروند و آن را بیرون میکشند. اگر پیچ به شدت هرز شده، این ابزار حرفهایترین راه حل است. -
استفاده از دریل برعکس
برخی دریلها قابلیت چرخش معکوس دارند. میتوانید با استفاده از متهای نازک، ابتدا سوراخ کوچکی در مرکز پیچ ایجاد کرده و سپس با چرخاندن معکوس، پیچ را از جای خود بیرون بکشید. -
حرارت دادن
در مواردی که پیچ زنگ زده یا سفت شده، حرارت دادن به ناحیه اطراف پیچ (با فندک یا سشوار صنعتی) باعث انبساط فلز و آزاد شدن آن میشود. پس از حرارت، با انبردست یا پیچگیر میتوان برای باز کردن پیچ هرز شده اقدام کرد. -
ضربه با چکش
گاهی ضربه زدن آرام با چکش به پیچگوشتیای که در سر پیچ قرار دارد، میتواند باعث شکستن گیر یا زنگزدگی شده و به آزادسازی پیچ کمک کند. این روش با احتیاط استفاده شود. -
استفاده از چسب دوطرفه یا نوار اصطکاکی
اگر ابزار حرفهای ندارید، یک ترفند دیگر برای باز کردن پیچ هرز شده استفاده از چسب یا نوار اصطکاکی است. چسب را روی پیچ بچسبانید و سپس پیچگوشتی را با فشار روی آن قرار دهید. -
بریدن شیار جدید با اره
اگر پیچ سر گرد یا صاف دارد، میتوان با استفاده از اره فلز یک شیار مستقیم روی سر پیچ ایجاد کرد تا بتوان آن را با پیچگوشتی دوسو چرخاند. -
جوش دادن مهره به پیچ
در پروژههای فلزی و سنگین، جوش دادن یک مهره به سر پیچ و سپس استفاده از آچار برای باز کردن آن میتواند موثر باشد. البته این روش فقط برای متخصصین مناسب است. -
استفاده از اسپری روانکننده
اسپریهایی مثل WD-40 با نفوذ به داخل رزوههای پیچ باعث روان شدن آن میشوند. پس از چند دقیقه، تلاش دوباره برای باز کردن پیچ هرز شده نتیجهبخش خواهد بود. -
استفاده از پیچگوشتی ضربهای (Impact Driver)
ابزاری حرفهای برای باز کردن پیچهای سرسخت که با ضربه و چرخش همزمان پیچ را آزاد میکند. این ابزار مخصوصاً برای پیچهای خودرو، موتور و قطعات فلزی مناسب است. -
در نهایت، برش کامل پیچ
اگر هیچکدام از روشها جواب نداد، میتوان با فرز یا اره برقی پیچ را بریده و با جایگزینی آن، مشکل را رفع کرد. این آخرین گزینه است.
بخش سوم: نکات مهم در باز کردن پیچ هرز شده
-
همیشه از پیچگوشتی مناسب با اندازه و فرم پیچ استفاده کنید.
-
هنگام باز کردن پیچ هرز شده، فشار یکنواخت وارد کنید.
-
از روانکنندهها قبل از اعمال زور فیزیکی استفاده نمایید.
-
اگر احساس کردید پیچ گیر کرده، به آن فشار مضاعف وارد نکنید؛ ابتدا آن را آزاد کنید.
-
از ابزارهای ایمنی مثل دستکش، عینک و ماسک هنگام استفاده از دریل یا حرارت استفاده نمایید.
بخش چهارم: پیشگیری از هرز شدن پیچها
-
هنگام بستن پیچ، از پیچگوشتی با اندازه مناسب استفاده کنید.
-
از فشار بیش از حد هنگام سفت کردن پیچ خودداری نمایید.
-
اگر پیچ در جای نرم مثل چوب یا پلاستیک است، از رولپلاک یا چسب تقویتی استفاده کنید.
-
پیچها را در معرض رطوبت قرار ندهید؛ برای محیطهای مرطوب از پیچ ضدزنگ استفاده کنید.
-
در صورت باز و بسته کردن مداوم، محل پیچ را تقویت نمایید.
نتیجهگیری
باز کردن پیچ هرز شده اگرچه گاهی دردسرساز است، اما با دانستن تکنیکها و استفاده از ابزارهای مناسب میتوان این مشکل را به راحتی حل کرد. از روشهای ساده مانند استفاده از کش یا انبردست گرفته تا ابزارهای تخصصی مانند پیچگیر، راهکارهای متنوعی برای این مشکل وجود دارد. مهم این است که در مواجهه با پیچ هرز شده عجله نکنید، ابزار مناسب انتخاب کرده و با دقت و حوصله عمل کنید. با رعایت نکات پیشگیرانه نیز میتوان از بروز این مشکل در آینده جلوگیری کرد.

